Ashwagandha: wat het is en waarom er zo weinig over gezegd mag worden

Ashwagandha is de afgelopen jaren van kruidenwinkel naar drogisterijschap verhuisd. Rond dit kruid wordt online veel beloofd, terwijl er binnen de EU geen enkele gezondheidsclaim voor is goedgekeurd. Hieronder wat het is, welke vormen er zijn, en welke aandachtspunten er echt toe doen.

Wat is ashwagandha en wat mag erover gezegd worden

Ashwagandha, met de botanische naam Withania somnifera, is een plant uit de nachtschadefamilie die traditioneel in de ayurveda wordt gebruikt. In het Nederlands heet hij ook wel winterkers. Het gaat om de wortel, en soms om het blad. De stoffen waar in onderzoek naar wordt gekeken zijn withanoliden.

Hier is het belangrijkste punt: er zijn binnen de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor ashwagandha. Beweringen over stress, slaap, energie, hormonen of stemming zijn dus niet toegestaan op een verpakking of in reclame, ongeacht welk onderzoek een aanbieder erbij haalt.

Daarnaast is de regelgeving rond dit kruid in beweging. Verschillende Europese landen hebben de afgelopen jaren beperkingen ingevoerd of veiligheidsbeoordelingen laten uitvoeren, en de status kan per land verschillen. Koop je online bij een buitenlandse aanbieder, dan is dat een reden om extra kritisch te kijken naar wat je precies binnenhaalt.

In welke vormen kom je het tegen

Als voedingsmiddel eet je ashwagandha in Nederland niet. Je komt het uitsluitend tegen als supplement, in deze varianten:

• Wortelpoeder, de traditionele vorm, meestal in capsules of los poeder met een kenmerkende bittere smaak.
• Gestandaardiseerde extracten, waarbij het gehalte withanoliden is vastgelegd, bijvoorbeeld op 2,5 of 5 procent. Merknamen als KSM-66 en Sensoril verwijzen naar zulke gestandaardiseerde extracten, met verschillende delen van de plant als uitgangsmateriaal.
• Combinatieproducten, waarin het met magnesium, B-vitamines of andere kruiden wordt gemengd.

Bij poeders is de dosering per capsule vaak hoger dan bij extracten, terwijl het gehalte werkzame bestanddelen juist lager ligt. Vergelijken op basis van milligrammen alleen is dus misleidend.

Waar let je op bij gebruik en aankoop

Omdat claims hier geen houvast geven, let je op de rest:

• Plantendeel. Kijk of het om de wortel gaat en of dat expliciet vermeld staat.
• Standaardisatie. Een vermeld percentage withanoliden maakt producten onderling vergelijkbaar.
• Analyses. Kruidenextracten zijn gevoelig voor verontreiniging met zware metalen en pesticiden. Vraag naar batchtests.
• Leverwaarden. Er zijn internationaal meldingen geweest van leverklachten bij gebruik van ashwagandhaproducten. Krijg je klachten als aanhoudende misselijkheid, buikpijn rechtsboven, donkere urine of gele verkleuring van huid of ogen, stop dan en neem contact op met je huisarts.
• Schildklier. Gebruik je schildkliermedicatie, overleg dan eerst met je arts.
• Medicatie. Bij kalmerende middelen, medicatie die het afweersysteem onderdrukt, bloeddrukmedicatie of diabetesmedicatie is overleg met arts of apotheker op zijn plaats.
• Zwangerschap en borstvoeding. In die periodes wordt gebruik afgeraden.
• Nachtschadefamilie. Bij een bekende overgevoeligheid daarvoor is voorzichtigheid logisch.

Houd altijd de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid op de verpakking aan en gebruik het niet onbeperkt lang zonder er af en toe kritisch naar te kijken.

Praktische tips voor vrouwen van 40+

Wees eerlijk over waarvoor je het wilt gebruiken. Gaat het om slecht slapen, een hoge werkdruk of stemmingswisselingen, dan zijn dat onderwerpen die om een echt gesprek vragen, met je huisarts of met een praktijkondersteuner. Een kruidencapsule is geen antwoord op een structureel te volle agenda.

Ga je het toch proberen, doe dat dan gestructureerd: één product tegelijk, een vaste dosering, en een periode van vier tot acht weken waarin je niet ook nog vijf andere dingen verandert. Noteer kort hoe je je voelt, dan heb je achteraf iets om op terug te kijken.

Neem je supplementenlijstje een keer mee naar de apotheek, zeker als je medicatie gebruikt. Kruidenpreparaten worden bij dat soort checks vaak vergeten, terwijl juist daar interacties kunnen ontstaan.

En kijk naar de basis: regelmaat in je slaap, buiten bewegen, alcohol beperken en voldoende eiwit en groente. Dat klinkt minder spannend dan een nieuw potje, maar het is waar de meeste winst zit.

Disclaimer

Dit artikel is informatief en geen vervanging voor medisch advies. Resultaten kunnen per persoon verschillen.